کتاب‌های عادت

تا حالا برایتان پیش آمده که حس کنید هرچقدر بیشتر کار می‌کنید، عقب‌تر می‌مانید و خستگی‌تان بیشتر می‌شود؟ آیا واقعاً برای موفقیت باید رنج کشید و سلامت و شادی را فدای کار کرد؟ شنیدن این پرسش‌ها شاید مسیر نگاه ما را به کار و زندگی کاملاً تغییر دهد.

این موضوع در کتاب «بهره‌وری خوب» نوشتهٔ «علی عبدال» مطرح شده و بررسی می‌کند که چطور می‌توان بدون فرسودگی و با حال خوب به اهداف رسید.

نخستین ایده حول محور این مسئله شکل می‌گیرد که باور قدیمی «کار سخت‌تر مساوی با موفقیت بیشتر است» همیشه جواب نمی‌دهد. گزینهٔ جایگزین این است که به جای تلاش فرساینده، به سیستم روانی خود نگاهی بیندازیم. معامله این است که رنج را کنار بگذاریم تا خلاقیت و تمرکز بیشتری به دست آوریم. نمونه بارز آن ماجرای پزشک جوانی است که در شیفت سنگین روز کریسمس غرق در کار بود و با کار بیشتر هیچ پیشرفتی نمی‌کرد تا اینکه رویکردش را تغییر داد.

ایده دوم به اهمیت هیجانات مثبت مربوط می‌شود. مشکل این است که ما شادی را پاداشِ پایان راه می‌دانیم، در حالی که پژوهش‌ها نشان می‌دهند احساس خوب خودش موتور محرک است. نویسنده با اشاره به نظریه گسترش و سازندگی نشان می‌دهد که هیجانات مثبت دامنه توجه ما را وسیع‌تر می‌کنند. اصطلاح تخصصی در این زمینه broaden-and-build theory (نظریه گسترش و سازندگی) است که توضیح می‌دهد چگونه حال خوب، منابع ذهنی و شناختی ما را در درازمدت تقویت می‌کند.

ایده سوم به منبع انرژی ما مربوط است. مشکل اینجاست که وقتی انرژی کم می‌آوریم، به کافئین یا زور زدن متوسل می‌شویم، در حالی که هورمون‌های شادی‌آور نقش اصلی را دارند. گزینهٔ درست این است که بدانیم هورمون‌هایی مانند دوپامین و اندورفین به ما انگیزه و تمرکز می‌دهند. معامله در اینجا این است که با ایجاد حال خوب، انرژی تولید می‌کنیم و این انرژی به بهره‌وری بیشتر منجر می‌شود.

ایده چهارم به فرضیه خنثی‌سازی استرس می‌پردازد. مشکل این است که استرس مداوم باعث ترشح کورتیزول و آسیب جسمی می‌شود. گزینهٔ جایگزین این است که از هیجانات مثبت برای برگرداندن بدن به حالت آرامش استفاده کنیم. آزمایش‌های روان‌شناسی نشان داده‌اند که دیدن فیلم‌های شادی‌آور سرعت بازگشت ضربان قلب به حالت عادی را پس از استرس افزایش می‌دهد.

ایده پنجم به رابطه خوشبختی و موفقیت اشاره دارد. مشکل این باور غلط است که فکر می‌کنیم اول باید موفق شویم تا خوشحال باشیم. معامله این است که برعکس عمل کنیم؛ یعنی حال خوب و خوشبختی راه را برای موفقیت هموار می‌کند. افرادی که هیجانات مثبت را در محیط کار پرورش می‌دهند، خلاق‌ترند و درآمدهای بالاتری کسب می‌کنند.

پیشنهاد من به شما این است که در کارهای روزمره، به جای فشار آوردن بیش از حد به خودتان، اول به سراغ فعالیت‌هایی بروید که انرژی روحی‌تان را بالا می‌برند. به جای تنبیه خود با فهرست کارهای انجام‌نشده، امتحان کنید که کدام تفریح یا ارتباط انسانی حالتان را بهتر می‌کند و همان را مبنای کار قرار دهید.

اگر این شیوه را امتحان کنید، شاید بفهمید که برای شنا کردن در مسیر زندگی، نیازی نیست زیر بار کار غرق شوید و دست‌وپا بزنید.